VPRO gids/Holland Doc. Nasha Gazeta (Onze Krant)
In Rusland onafhankelijke journalistiek bedrijven is haast onmogelijk. Diep in het binnenland begon Andrej Skolni zijn eigen krant.
In de provincie Oeljanovsk, waarvan de hoofdstad ooit naar Vladimir Iljits alias Lenin is genoemd, ligt Mayna. Een vlek op 800 kilometer van Moskou, diepe provincie. In dit lege, ontvolkte gebied, ooit de graanschuur van Rusland, gebeurt haast niets. Hier werkte Andrej Skolni bij staatskrant De Leninist, waar onafhankelijke, de autoriteiten onwelgevallige berichtgeving uit den boze is en het echte nieuws dus niet mag verschijnen. Daarom richtte Andrej samen met zijn vrouw Nasha Gazeta op, ‘onze krant’, met nieuws uit de regio dat de bewoners wél interesseert. Oplage: 7000. Probleem: er gebeurt daar zo weinig. Over onmogelijke wegen doorkruist Andrej daarom de uitgestrekte regio, gaart met laptop en notitieblok ogenschijnlijk onbeduidend nieuws. Zijn vrouw maakt vervolgens de krant op, hoofdredacteur Andrej zelf brengt ze naar de distributiepunten en int het geld van de verkochte exemplaren. Bij stagnerende verkoop ligt de oorzaak voor de hand: ‘Iedereen is paddenstoelen zoeken’. Maar doorgaans zijn de lezers blij met de acht pagina’s Nasha Gezata, twee keer zo dik als De Leninist, omdat het níet over Moskou, partijbonzen en loze beloftes gaat, maar over huiselijk geweld in een naburig dorp en andere regionale ongerechtigheid. Het nieuws bestaat uit de dorpsdokter die bij min 26 op de fiets haar visites moet afleggen, over de genezeres die wonderen doet met knoflook en ochtendspeeksel, de horoscoop die van internet wordt geplukt en in gekuiste vorm gepubliceerd. Maar ook uit het dorp dat al drie maanden zonder water zit, en de boterfabriek die rommel loost waardoor alle vissen sterven. Het verweer van de nerveuze directeur, die schermt met nanotechnologie en investering, en zijn besnorde zwijgzame bijzit, zogenaamd ecoloog maar ongetwijfeld een zetbaas van de geheime dienst, is hilarisch en te mooi om hier te verklappen.
Geestig, zeker, maar achter al die kleine verhalen schemert de barre werkelijkheid van hedendaags Rusland, die van verwaarlozing en corruptie. Andrej hoort het aan, weet vaak meer dan hij kan opschrijven, kent de smalle marges. Bedreigingen en andere repercussies zijn nooit ver.     
Regisseuse Eline Flipse: ‘Ik ben aan Andrej gekomen doordat Coen van Zwol in de NRC een stukje over hem schreef. We zijn er twee keer gaan filmen, maar het probleem is inderdaad dat er op het eerste gezicht weinig te beleven valt. De kunst is dan om zonder al te veel informatie toch een onontkoombare sfeer op te roepen.’
Dat is uitstekend gelukt, Onze Krant is een knappe film, ook dankzij het camerawerk van Erik van Empel en de muziek van Maurice Horsthuis. Onze krant ging vorige week in première op het Film Festival Rotterdam, na eerder te zijn afgewezen – was hij wat te subtiel? – door het IDFA. Maar het prachtig sombere slotakkoord met Andrej die eenzaam vissend bij een ijswak zijn dromen en frustraties prijsgeeft, laat aan duidelijkheid niets te wensen over: de repressie in Rusland neemt toe, ook journalisten als Andrej moeten zien te overleven en bovendien steeds beter op hun tellen passen.
 
maarten van bracht